سنت های ماه رمضان در کشورهای مختلف

ویژه - ۶ خرداد ۱۳۹۷

ماه رمضان خیلی بیشتر از یک دوره روزه‎داری است: ماه مقدسی که در فرهنگ، ایمان و تاریخ کشورهای اسلامی ریشه دارد. در سراسر جهان، مسلمانان با سنت‎هایی منحصر به منطقه خود، که نسل به نسل منتقل شده‎اند، این ماه را برگزار می‎کنند. در این مقاله از نکست هالیدی با برخی از این سنت‌های زیبا  از سراسر جهان آشنا می‎شویم.


 


اندونزی


در اندونزی، مسلمانان مراسم‌های مختلفی برای تمیز کردن خود در روز قبل از ماه رمضان انجام می‌دهند. چند منطقه در جاوای مرکزی و شرقی  سنتی دارند که سنت پادوسان نامیده می‌شود (به معنی "غسل" در گویش جاوایی)، که در آن مومنان جاوایی از نوک انگشتان پا تا سر را در آب فرو می‎برند.


چشمه‎ به عنوان بخش جداناشدنی پاکسازی پیش از آغاز ماه مقدس، در فرهنگ جاوایی اهمیت معنوی ویژه‎ای دارد. باور بر این است که این سنت توسط والی سونگو، اولین گروه مسیونرها که برای ترویج آموزه‎های اسلامی در جاوه اقدام کردند، رواج یافته باشد. در گذشته رسم بر این بود که بزرگان و رهبران مذهبی-محلی چشمه‎های مقدس برای پادوسان را انتخاب کنند. هر چند امروزه اغلب افراد به استخر یا دریاچه نزدیک خود مراجعه می‎کنند تا خود را برای ورود به ماه مقدس پاک کنند. در ماه مبارک رمضان با تور اندونزی سفر کنید و علاوه بر بازدید از جاذبه های گردشگری با سنت‌های آن آشنا شوید. 


 


لبنان


در بسیاری از کشورهای اسلامی، در طول ماه رمضان توپ‌ها برای اعلام وقت افطار آتش می‎شوند. گفته می‌شود این سنت 200 سال پیش از مصر و به صورت اتفاقی آغاز شده است. فرماندار عثمانی وقت مصر، خوش قدم شاه، به وقت غروب، در حال امتحان یک توپ جدید به اشتباه توپ را آتش می‌کند و بسیاری از مردمان شهر تصور می‎کنند که این روشی جدید برای اعلام وقت افطار است. دختر شاه حاجا فاطیما او را تشویق می‎کند که پایه‎گذار این سنت باشد.


این سنت در نهایت به لبنان نیز راه یافت، جایی که عثمانی‌ها از توپ برای اعلام وقت افطار در سراسر کشور استفاده می‌کردند. اما پس از نبرد  1983 و از دست رفتن تعدادی از توپ‎ها تقریبا به فراموشی سپرده شد.  با این حال، ارتش لبنان پس از جنگ سنت اعلام وقت افطار با توپ را احیا و تا به امروز حفظ کرده است تا مردم را دور هم جمع کند و با تجدید خاطرات رمضان از دوران کودکی به نسل‌های قدیمی‌تر دلگرمی بدهد.


 


امارات متحده عربی


حق الیلة رسمی شبیه به قاشق‌زنی در ایران یا trick or treat غربی است که در اکثر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس رواج دارد. در این شب کودکان با لباس‌های رنگ روشن به در خانه همسایگان می‎روند و در حالیکه آوازهای محلی مخصوصی را می‎خوانند در کیسه‎هایی به نام خریطة اللحویات (کیسه شیرینی) شیرینی و آجیل جمع می‎کنند. آواز «عطونا الله یعدیکم بیت مکه یودیکم» (به ما عیدی بدهید تا خدا به شما دیدار کعبه عیدی بدهد) و صدای ولوله و شادی بچه‎های در حال جمع کردن اعانه (کمک) در خیابان‌ها طنین‌انداز می‎شود.


این سنت با هویت ملی امارات پیوند خورده است. در جامعه مدرن امروز، که فردگرایی و انزوا در آن نمود بیشتری دارد، چنین مراسمی یادآور دوران گذشته و تاکید بر اهمیت اتحاد اجتماعی قوی و ارزش‎های خانوادگی است. برای تهیه تور دبی می‌توانید به آژانس های مسافرتی مراجعه نمایید.


 


پاکستان


با ظاهر شدن هلال ماه نو در انتهای ماه رمضان و همزمان با آغاز عید فطر، جشن‎های چاند رات در پاکستان نیز آغاز می‎شود. پس از آخرین افطار ماه رمضان، زنان و دختران به بازارهای محلی می‎روند و برای خود النگوها و گردنبدهای رنگارنگ می‎خرند و دست‌ها و پاهایشان را حنا می‎گذارند.


با توجه به این سنت، مغازه‌داران فروشگاه‌های خود را تزئین می‌کنند و تا ساعات اولیه بامداد باز می‌مانند. زنان با استعداد محلی، در کنار جواهرفروشی‌ها غرفه‎های تزئین با حنا را برپا می‎کنند تا مشتریان را پس از خرید جواهرات جذب کنند. فضای بازارهای شلوغ چان رات مملو از روحیه اجتماعی و پر از جنب و جوش و شادی شب عید است.


 


مراکش


در طول ماه رمضان، نفر، یک پیام‌آور شهری با لباس‌های سنتی گندورا، دمپایی و کلاه، در محله‌های مراکش می‌گردد و با آهنگ خود وقت سحر را اعلام می‌کند. نفر توسط شهروندان و به واسطه صداقت و مهربانی‌اش انتخاب می‌شود، تا در خیابان‌های منطقه قدم بزند و با دمیدن در یک بوق مردم را برای خوردن سحری بیدار کند.


این سنت که در سرتاسر خاورمیانه تا مراکش مرسوم است، به قرن هفتم باز می‌گردد، زمانی که یکی از صحابه پیامبر (ص) به هنگام طلوع و غروب در کوچه‌ها دوره می‌گشت و دعاهای آهنگین می‌خواند. وقتی آوای نفر در کوچه‌ها شنیده می‌شود، مردم با حق‌شناسی و مهربانی با او برخورد می‌کنند و زحمات او در آخرین شب ماه مبارک رمضان به طور رسمی جبران می‌شود.


 


آفریقای جنوبی


طبق سنت ماه رمضان با مشاهده هلال ماه نو به پایان می‎رسد، این رسم در تمام کشورها و جوامع اسلامی رواج دارد، اما در آفریقای جنوبی مان کایکرها (به معنای ماه بین‎ها) این سنت را به صورت منحصربه‌فردی اجرا می‌کنند.


مان کایکرها در دیدنی‌ترین نقاط کیپ تاون (که در آفریقای جنوبی به شهر مادر معروف است) به دنبال هلال ماه نو می‌گردند. تفرجگاه ساحلی سی‌پوینت (یکی از مناطق حومه کیپ تاون بین تپه‌های سیگنال و اقیانوس آتلانتیک)، در خلیج تری آنچور (خلیج سه لنگر یکی از مناطق حومه‌ای کیپ تاون) و یا حتی برفراز تپه‌های سیگنال، آنها موظف هستند که با چشم غیر مسلح و در آسمان صاف کیپ تاون هلال ماه را بیابند و به مسلمین حلول عید فطر را اعلام کنند.


 


ترکیه


از دوران امپراطوری عثمانی، روزه‎داران ترک با صدای طبل‎ها سحر از خواب بیدار می‎شدند. با وجود گذشت زمان و اختراع ساعت، هنوز هم بیش از 2000 طبال در خیابان‎های ترکیه می‎گردند و مردمان محلی‎ را برای سحری بیدار می‎کنند.


طبال‌ها با لباس سنتی عثمانی، کلاه فینه قرمز و جلیقه مزین به طرح‌های سنتی و با داوول (طبل دو طرفه سنتی ترکیه‌ای) خود در خیابان‌ها می‌گردند. در ماه رمضان مردم به آنها انعام (bahşiş) می‌دهند یا آنها را به صرف سحری دعوت می‌کنند. این انعام‌ها معمولا دوبار در ماه مقدس جمع می‌شوند، بسیاری معتقد هستند که با این احساس به زندگی خود برکت داده‌اند.


اخیراً، مقامات ترکیه یک کارت عضویت رسمی برای طبال‎ها صادر کرده‎اند تا احساس غرور و احترام را در دل نوازنده‎ها زنده کنند و به جوانان انگیزه بدهند تا این سنت قدیمی را در کلانشهرهای رو به رشد زنده نگهدارند. اگر در ماه رمضان با تور ترکیه سفر کنید این طبال‌ها را خواهید دید.


 


مصر


در مصر مردم با فانوس‎های رنگی به استقبال ماه رمضان می‎روند. هر چند این سنت بیشتر ریشه فرهنگی دارد تا مذهبی اما کاملا با ماه رمضان پیوند خورده و از اهمیت معنوی برخوردار است.


درباره ریشه‌های این سنت روایات فراوانی وجود دارد. یکی از معتبرترین این روایات این سنت را به شبی در دوره حکومت سلسله فاطمیان بر مصر مربوط می‎داند. در شب اول ماه رمضان قاهره در انتظار خلیفه المعزالدین به سر می‎برد مقامات نظامی شهر برای روشن کردن راه او در شب به مردم دستور می‎دهند تا شمع در دست بگیرند و در خیابان‎های تاریک بایستند و برای جلوگیری از خاموش شدن شمع‎ها با باد، برای آنها سرپناه‎های چوبی می‎سازند. به تدریج شکل این سرپناه‌ها تبدیل به طرح فانوس‎های مخصوصی شد که در طول ماه رمضان در سرتاسر کشور روشن می‎شوند. اگر در این ماه به تور به مصر سفر کنید حتما آنها را خواهید دید.


  


عراق


در عراق، پس از افطار، مردان نسل‎های مختلف از خانه خارج می‌شوند تا در یک بازی سنتی به نام میحبس شرکت کنند. این بازی در دو گروه 40 تا 250 نفری بازی می‌شود و شبیه بازی گل یا پوچ ایرانی یا Jenkins غربی است. در این بازی رئیس هر گروه باید میحبس یا حلقه را به طور مخفیانه به یکی از هم تیمی‎هایش بدهد و تیم حریف باید تنها بر مبنای زبان بدن تشخیص دهد که حلقه در دست کدام بازیکن حریف است.


با وجود اینکه ریشه اصلی این بازی معلوم نیست، اما از لحاظ تاریخی و فرهنگی ارزش ویژه‌ای در عراق دارد. پیش از جنگ این مسابقات به صورت ملی برگزار می‌شد اما با شروع جنگ این سنت تقریبا به فراموشی سپرده شد. در سال‌های اخیر مجامع محلی دوباره شروع به احیای بازی میحبس کرده‎اند. 



هند


سحری‌والاس یا ظهریدارس دهلی بخشی از سنت اسلامی است که در طول زمان و از فرهنگ مغولی پابرجا مانده است. در طول ماه رمضان، سحری‌والاس‌ها چند ساعت مانده به سحر (معمولا از ساعت 2:30 صبح) با چوب یا عصا (برای زدن به در یا دیوار خانه‌ها) در خیابان‌ها راه می‌افتند و نام خدا و پیامبر را با صدای بلند آواز می‌کنند تا مومنان برای سحری از خواب بیدار شوند. این سنت به صورت نسل به نسل منتقل شده و هنوز در دهلی قدیمی رواج دارد. در تور هند خود در ماه رمضان احتمالا شاهد آن خواهید بود.


 


آلبانی


برای قرن‎های متمادی، اعضای جامعه مسلمانان آلبانی، که قدمت آنها به دوران عثمانی باز می‌گشت، آغاز و پایان روزه را با آوازهای سنتی اعلام می‎کردند. آنها هر روز در ماه رمضان در خیابان‌ها دوره می‌گشتند و ساز لودرا (یک ساز آلبانیایی شبیه طبل دو وجهی ترکیه با روکش پوست گوسفند یا بز) می‌نواختند. مردم محلی آنها را برای افطار به خانه‎هایشان دعوت می‎کنند تا از آوازهای قدیمی و تصنیف‌های سنتی آنها لذت ببرند. 


 



  • استفاده از مطالب این نوشتار فقط با ذکر منبع بلامانع است.