آذربایجان؛ سرزمین آتش

ویژه - ۱۰ آذر ۱۳۹۷

اگر مسابقات موسیقی یوروویژن سال 2011 در دوسلدورف آلمان را دیده باشید، حتما به خاطر خواهید آورد که الِه و نیکی دو خواننده آذربایجانی با ترانه «رانینگ ساکرد» برنده جایزه شدند و نگاه‌ها به سمت این کشور مشترک میان آسیا و اروپای شرقی جلب شد. با وجود اینکه آذربایجان در همسایگی ایران، گرجستان، روسیه، ارمنستان و در حوزه دریای خزر قرار دارد، یک کشور اروپایی محسوب می‌شود، یا دستکم آذربایجانی‌ها چنین رویایی را در سر دارند.



پس آنچه به نظر خیلی‌ها یک سرگرمی سطحی محسوب می‌شود برای آنها فرصتی طلایی برای جلب توجهات بود، تا توریست‌ها و مسافران غربی این سوال را در ذهن خود بپرسند که «آذربایجان کجاست؟»


این کشور نفت‌خیز ثروت فراوانی برای خاندان‌های نوبل (روبرت نوبل یک انسان‌دوست ثروتمند بود) و روتشیلد در قرن 19 و یک ذخیره نفتی بزرگ برای لنین وقتی که در سال 1920 به آذربایجان حمله کرد، به ارمغان آورد.


پس از استقلال از رژیم کمونیستی شوروی در سال 1991 و ذخیره گرانبهای نفت حاشیه دریای خزر تا سال 2007، خبر از این می‌داد که وقت آن رسیده تا باکو، پایتخت آذربایجان، سر و شکلی تازه پیدا کند. مسابقات موسیقی یوروویژن می 2012 در باکو، بهترین بهانه برای بازسازی و نوسازی این شهر قدیمی بود.



شاید یوروویژن تمام شده باشد اما میراث آن به وضوح در تور آذربایجان و باکو دیده می‌شود. سالن کریستالی بلورین درخشانی که برای میزبانی یوروویژن روی یک دماغه کوچک در دریای خزر بنا شده، روزها زیر نور آفتاب می‌درخشد و آسمان شب را با نورهای لیزری خود زیباتر می‌کند. این سالن زیبا در کنار میدان نشنال فلاگ (پرچم ملی)، خانه بزرگترین پرچم اروپا و یکی از بزرگترین پرچم‌های ملی جهان قرار دارد. این پرچم بر روی پایه‌ای با 162 متر ارتفاع و مقیاس 70 در 35 متر به اهتزاز در‌آمده است.
 
افق باکو ساختمان‌های بلند زیادی دارد که اغلب آنها در طول دهه اخیر بنا شده‌اند. اما اصلی‌ترین بنای شهر برج‌های سه‌گانه آذِر یا برج های شعله (آذِر به معنای آتش) هستند که 235 متر از سطح شهر ارتفاع دارند. این برج‌های سه‌گانه در طول روز زیر نور آفتاب می‌رقصند و در طول شب با ده‌ها هزار لامپ کوچک ال.ای.دی روی بدنه برج، الگوهای هندسی و رقص آتش را تصویر می‌کنند.
 
یک بلوار جذاب جدید در امتداد ساحل بنا شده است و شب‌های مهتابی، جوان‌ترها در اطراف مجموعه رستوران‌ها و کافه‌های شیک بلوار باکو وقت می‌گذرانند. وقت‌هایی که از مهتاب خبری نیست میدان فواره ها با معماری ژرژ ژان هاوسمن، بوتیک‌های طراحی لباس و پیاده‌روهای عریض تنها اندکی با سبک اروپایی فاصله دارد.

جالب اینکه، با وجود این زمینه مدرن، سلطان جاده‌های آذربایجان خودروی روسی لادا است. خودرویی که حدود بیست سال پیش دوران موفقیت کوتاهی در بازار بریتانیا داشت، اما اینجا در هر گوشه کنار شهر دیده می‌شود.



در راستای آماده سازی برای یوروویژن، 1000 لادای بنفش با طرح تاکسی‌های سیاه لندن سفارش داده شد. به قول یکی از شرکت‌کنندگان «برای مسافران خوب است، تاکسی‌متر باعث می‌شود نیازی به چانه زدن نباشد.»



سالن ملی فلارمونیک ماگومایف به سبک سالن‌های ایتالیایی عصر رنسانس در سال 1912 بنا شده و شخصیت‌های مشهوری مانند هربی هنکوک در این سالن با نمای داخلی ژرمن روکوکو اجرا کرده‌اند. من برای شنیدن اجرای برنده 43‌مین فستیوال جاز مونتریو، ایسفار سارابسکی پیانیست آذربایجانی به این سالن رفتم.

خیابان شهیدلر ژیابانی (خیابان شهدا) با مقبره‌های مرمر سیاه به یاد شهدای ژانویه سیاه 1990، زمانی که حمله ارمنستان به پایان خون‌آلود خود رسید یکی از جاذبه های گردشگری غمگین آذربایجان است. در میان آنها مزار آلبرت آگارونوف، قهرمان ملی و یکی از چهره‌های برجسته جامعه یهودی ساکن آذربایجان قرار دارد.



اکثریت مسلمان جامعه آذربایجان همیشه از اقلیت یهودی هموطن خود دفاع کرده است. در این کشور با هشت میلیون جمعیت تنها 20000 یهودی زندگی می‌کنند، اما دولت آذربایجان رسیدگی به کنیسه‌ها و حفاظت از فرهنگ آنها را از وظایف خود می‌داند.

میراث باستانی تور باکو، در شهر قدیمی با دیوار از شهر اصلی تفکیک و به خوبی محافظت می‌شود. در این بخش شهر که هم‌اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، کافه‌های متعددی وجود دارند و رستوران‌های سنتی آن نان تنوری نرم با پنیر گاوی نمکی و خامه زده شده و چای سیاه دمی با انواع مربا و شیرینی‌جات سرو می‌کنند.



مغازه‌های دیگر این منطقه به فروش لباس‌های سنتی، جواهرات یا محصولات محلی و فرش‌های دستباف زیبا مشغول هستند. این مغازه‌ها در کاروانسراهای طاقی قرار دارند که زمانی استراحتگاه مسافران جاده ابریشم بوده است. آنها شب را در اینجا می‌گذراندند و خدمه کاروانسرا به شترهایشان در حیاط رسیدگی می‌کردند. در میان کوچه‌های سنگفرش شده، ویرانه‌های باستانی و موزه‌های فضای باز از جاذبه‌های اصلی تور آذربایجان هستند.



از میان این موزه‌ها می‌توان به موزه استثنایی کتاب‌های مینیاتوری اشاره کرد که در آن از آثار شکسپیر گرفته تا آثار الکساندر پوشکین در قطع‌هایی به اندازه یک ناخن یا پنجه کوچک نگهداری می‌شود.


آذربایجان ویژگی‌های تحسین‌برانگیز زیادی دارد. اولین کشور دموکراتیک در جهان اسلام که تئاتر و هنرهای دیگر را تشویق می‌کند و زنان در آن حتی پیش از ایالات متحده آمریکا و بریتانیا حق رای داشته‌اند.


آذربایجان با مساحتی به اندازه انگلیس، 9 منطقه از 13 منطقه آب و هوایی را در کوه‌ها و دشت‌های نیمه بیابانی مسطح خود دارد. مسافران این دشت‌ها می توانند در چایخانه‌های فضای باز بین راهی توقف کنند به تماشای بازی تخته‌نرد محلی‌ها بنشینند. یا از فروشندگان دوره‌گرد میوه و مربا بخرند.


غذاها و نوشیدنی‌های محلی و سنتی آذربایجان از شیروان گرفته تا گنجه – قزاق در حال محبوب‌تر شدن هستند و همه جا به راحتی یافت می‌شوند.



دست آخر اینکه هتل های مشهور، بزرگ و مجللی مانند هتل چهار ستاره قفقاز باکو سیتی، به عنوان بخشی از فرآیند اروپایی کردن آذربایجان و به امید جذب فعالان حوزه نفت و همینطور توریست‌ها در نقاط مختلف باکو در حال رشد هستند.



  • استفاده از مطالب این نوشتار فقط با ذکر منبع بلامانع است.